Lonely young woman lies on sofa, looking out window, having melancholic mood, suffer of unrequited love, break up, feel depressed, unhappy alone at home, pensive attractive female thinks about problem (Lonely young woman lies on sofa, looking out wind
Γράφει ο Ψυχολόγος – Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας
Η κατάθλιψη δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν αποσύρονται από τη ζωή, δεν σταματούν να εργάζονται, δεν δείχνουν εξωτερικά την εσωτερική τους δυσκολία. Συνεχίζουν να λειτουργούν, να γελούν, να συμμετέχουν σε συζητήσεις και να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους, ενώ μέσα τους μπορεί να υπάρχει μια βαθιά αίσθηση εξάντλησης, κενού ή σιωπηλής θλίψης που δεν μοιράζονται με κανέναν.
Αυτό που συχνά ονομάζεται «κρυφή» ή «σιωπηλή» κατάθλιψη δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος δεν υποφέρει· σημαίνει απλώς ότι έχει μάθει να το κρύβει. Και τότε προκύπτει ένα δύσκολο ερώτημα: πώς μπορούμε να βοηθήσουμε έναν άνθρωπο όταν ο ίδιος δεν μιλά ανοιχτά για αυτό που περνά;
Όταν η κατάθλιψη δεν φαίνεται
Πολλοί άνθρωποι που βιώνουν κατάθλιψη δεν θέλουν να ανησυχήσουν τους άλλους, φοβούνται ότι θα παρεξηγηθούν ή νιώθουν ότι πρέπει να τα καταφέρουν μόνοι τους. Μερικές φορές έχουν μάθει από νωρίς ότι η έκφραση της αδυναμίας δεν είναι αποδεκτή, ότι πρέπει να είναι δυνατοί, χρήσιμοι, λειτουργικοί.
Έτσι, δημιουργούν έναν τρόπο να συνεχίζουν να κινούνται μέσα στην καθημερινότητα, ενώ παράλληλα κρατούν για τον εαυτό τους την εσωτερική τους δυσκολία.
Αυτό μπορεί να κάνει τους γύρω τους να πιστεύουν ότι όλα είναι καλά. Κι όμως, αν παρατηρήσουμε πιο προσεκτικά, συχνά υπάρχουν μικρά σημάδια:
μια ανεξήγητη κούραση, μια αίσθηση απόστασης, δυσκολία να χαρούν πράγματα που παλιότερα τους έδιναν χαρά ή μια γενικότερη έλλειψη ενέργειας χωρίς εμφανή αιτία.
Δεν είναι πάντα εύκολο να καταλάβουμε τι συμβαίνει. Όμως πολλές φορές η διαίσθηση των ανθρώπων που βρίσκονται κοντά μας μάς λέει ότι κάτι δεν είναι όπως πριν.
Η σημασία της παρουσίας
Όταν υποψιαζόμαστε ότι κάποιος κοντινός μας άνθρωπος δυσκολεύεται, συχνά προσπαθούμε να τον «διορθώσουμε» ή να του δώσουμε λύσεις. Ωστόσο, για έναν άνθρωπο που βιώνει κατάθλιψη, αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι οι συμβουλές, αλλά η παρουσία.
Η παρουσία σημαίνει να είμαστε εκεί. Να ακούμε χωρίς πίεση. Να δείχνουμε ενδιαφέρον χωρίς να απαιτούμε εξηγήσεις.
Μερικές φορές μια απλή φράση όπως:
«Αν θέλεις να μιλήσεις, είμαι εδώ»
είναι πιο ουσιαστική από οποιαδήποτε συμβουλή.
Για έναν άνθρωπο που έχει μάθει να κρύβει τα συναισθήματά του, η αποδοχή χωρίς κριτική μπορεί να δημιουργήσει έναν ασφαλή χώρο, όπου θα μπορέσει σταδιακά να ανοιχτεί.
Να ακούμε χωρίς να διορθώνουμε
Όταν ακούμε κάποιον να μιλά για θλίψη ή απελπισία, είναι φυσικό να θέλουμε να τον κάνουμε να νιώσει καλύτερα. Όμως η κατάθλιψη δεν αντιμετωπίζεται με επιχειρήματα.
Φράσεις όπως:
«Έχεις τόσα καλά στη ζωή σου» ή «θα περάσει»
αν και καλοπροαίρετες, μπορεί να κάνουν τον άλλον να νιώσει ότι δεν γίνεται κατανοητός.
Αντίθετα, αυτό που βοηθά είναι η αναγνώριση:
«Ακούγεται ότι περνάς κάτι πολύ δύσκολο»
«Καταλαβαίνω πόσο σε βαραίνει αυτό»
Όταν κάποιος νιώθει ότι τον ακούν πραγματικά, χωρίς κρίση, είναι πιο πιθανό να αρχίσει να ανοίγεται.
Η ενθάρρυνση για βοήθεια
Σε πολλές περιπτώσεις, η κατάθλιψη χρειάζεται επαγγελματική υποστήριξη. Οι φίλοι και η οικογένεια παίζουν σημαντικό ρόλο, καθώς μπορούν να ενθαρρύνουν κάποιον να ζητήσει βοήθεια.
Η ενθάρρυνση αυτή χρειάζεται να γίνεται με σεβασμό, χωρίς πίεση:
όχι ως επιβολή, αλλά ως πρόταση φροντίδας.
Μερικές φορές, μια απλή υπενθύμιση ότι «δεν χρειάζεται να το περάσεις μόνος σου» μπορεί να είναι το πρώτο βήμα προς τη βοήθεια.
Κλείσιμο
Η κατάθλιψη που κρύβεται πίσω από ένα χαμόγελο μπορεί να είναι δύσκολο να αναγνωριστεί. Όμως η στήριξη είναι πάντα εφικτή.
Δεν χρειάζονται τέλειες λέξεις. Χρειάζεται παρουσία, κατανόηση και αυθεντικό ενδιαφέρον.
Ίσως τελικά το πιο σημαντικό είναι να δημιουργούμε σχέσεις όπου κανείς δεν χρειάζεται να προσποιείται ότι είναι καλά για να γίνει αποδεκτός. Γιατί όταν ένας άνθρωπος νιώσει ασφαλής να δείξει και την ευάλωτη πλευρά του, τότε ανοίγει πραγματικά ο δρόμος για τη βοήθεια και τη θεραπεία.
