Αγγελική Τρικοίλη
Φιλόλογος – Συντονίστρια ΟΜ Καλύμνου
Το να επιστρέφουμε στις ιδεολογικές ρίζες είναι, ορισμένες φορές, αναγκαίο για να επαναπροσδιορίσουμε τον προσανατολισμό μας και, συνακόλουθα, τη μελλοντική μας προοπτική. Μόνο αν γνωρίζουμε και συνειδητοποιούμε απόλυτα από πού ερχόμαστε, μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για το πού μπορούμε και πρέπει να πάμε.
Η έννοια της ενότητας των πολιτικών δυνάμεων που εκπροσωπούν κοινωνικές τάξεις — όπως η εργατική ή η μεσαία τάξη — δεν αποτελεί κάτι νέο. Ο Αντόνιο Γκράμσι αναφέρεται στην αναγκαιότητα αυτή μέσα από την τακτική του «Ενιαίου Μετώπου» (Fronte Unico). Σύμφωνα με τον ίδιο, η εργατική τάξη οφείλει να ενωθεί στη βάση άμεσων οικονομικών και πολιτικών αιτημάτων (μισθοί, ωράρια, ελευθερίες), ώστε να σπάσει την απομόνωσή της.
Ο Γκράμσι επιμένει ότι η ενότητα δεν αφορά μόνο τις ηγεσίες (π.χ. Κομμουνιστές και Σοσιαλιστές), αλλά κυρίως τη μάζα των εργαζομένων, που — ανεξάρτητα από κομματική επιλογή — έχουν κοινά ταξικά συμφέροντα. Η βασική ιδέα είναι ότι η ενότητα αποτελεί εργαλείο μετατροπής μιας κατακερματισμένης μάζας σε συμπαγή κοινωνική δύναμη. Για να καταστεί η εργατική τάξη ηγεμονική, πρέπει πρώτα να επιτύχει εσωτερική ενότητα, υπερβαίνοντας τον «οικονομικό-εταιρικό» χαρακτήρα και συσπειρούμενη γύρω από ένα κοινό πρόγραμμα υπεράσπισης των λαϊκών συμφερόντων.
Σήμερα τίθεται το ερώτημα αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για μια τέτοια ενότητα και ποιο είναι το πραγματικό διακύβευμα για τα πολιτικά κόμματα, τα οποία οφείλουν να υπηρετούν το σύνολο της κοινωνίας και όχι μια επιλεγμένη οικονομική ελίτ.
Στο πεδίο της εργασίας, οι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις. Νομοθετικές ρυθμίσεις που αφορούν τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας, την ευελιξία στα ωράρια και τη διάσπαση της άδειας έχουν δημιουργήσει έντονη ανασφάλεια. Παράλληλα, τα εργατικά ατυχήματα αυξάνονται, ενώ η αποδυνάμωση των μηχανισμών ελέγχου και της Επιθεώρησης Εργασίας προκαλεί ανησυχία για την ασφάλεια στους χώρους εργασίας. Η εξαγγελλόμενη ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων δεν συνοδεύεται από την επαναφορά της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης ούτε από την αρχή της ευνοϊκότερης ρύθμισης, γεγονός που περιορίζει ουσιαστικά τα δικαιώματα των εργαζομένων.
Παράλληλα, το κόστος διαβίωσης συνεχίζει να επιβαρύνει τα νοικοκυριά. Ο πληθωρισμός, οι αυξήσεις στα τρόφιμα, στην ένδυση, στην ενέργεια και στα ασφάλιστρα υγείας συμπιέζουν το διαθέσιμο εισόδημα. Η ανάγκη ουσιαστικών παρεμβάσεων για τον έλεγχο των τιμών, τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης σε βασικά αγαθά και την αντιμετώπιση των υπερκερδών αναδεικνύεται ως κεντρικό κοινωνικό ζήτημα.
Στο στεγαστικό πεδίο, το κόστος ενοικίων καθίσταται απαγορευτικό για νέους ανθρώπους που επιδιώκουν να σχεδιάσουν τη ζωή τους. Προγράμματα κοινωνικής κατοικίας, αξιοποίηση ανεκμετάλλευτων ακινήτων και εξασφάλιση στέγης για δημόσιους λειτουργούς σε νησιά και απομακρυσμένες περιοχές αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη στήριξη της περιφέρειας και την ισόρροπη ανάπτυξη.
Στον πρωτογενή τομέα, η αύξηση του κόστους παραγωγής, οι ενεργειακές επιβαρύνσεις και οι καθυστερήσεις στις αποζημιώσεις δυσχεραίνουν την επιβίωση αγροτών και κτηνοτρόφων. Η μείωση του κόστους ενέργειας, η δίκαιη κατανομή επιδοτήσεων και η ενίσχυση της ζωικής παραγωγής θεωρούνται κρίσιμα μέτρα για τη διασφάλιση της εγχώριας παραγωγής.
Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της δημόσιας υγείας και παιδείας, με μόνιμες προσλήψεις, ουσιαστικά κίνητρα και αξιοπρεπείς αμοιβές για γιατρούς και εκπαιδευτικούς, αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία των δομών στην περιφέρεια.
Τέλος, η κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς και η υποβάθμιση του κοινοβουλευτικού λόγου δημιουργούν εύλογη ανησυχία. Η απαξίωση των θεσμικών ρόλων και η μετατροπή της πολιτικής αντιπαράθεσης σε πεδίο εντυπώσεων υπονομεύουν τη δημοκρατική λειτουργία.
Η ιδεολογική περιχαράκωση, η αυτάρεσκη αυτοαναφορικότητα και η διατήρηση μικροκομματικών λογικών δεν προσφέρουν λύσεις στα προβλήματα επιβίωσης που διαβρώνουν τον κοινωνικό ιστό. Η κοινωνία έχει δικαίωμα σε μια ζωή με αξιοπρέπεια. Οι πολιτικές δυνάμεις της προόδου έχουν ιστορική ευθύνη να συμβάλουν ουσιαστικά στη διασφάλισή της.
