Χιλιάδες θεατές στο συγκλονιστικό «Ποκίνημα των Σφουγγαράδων»

Σε μια μεγάλη σκηνή ιστορικής μνήμης και βαθιάς συγκίνησης μετατράπηκε το βράδυ του Σαββάτου 8 Αυγούστου 2026 η προκυμαία της Καλύμνου, όπου χιλιάδες κάτοικοι και επισκέπτες παρακολούθησαν την αναπαράσταση του «Ποκινήματος των Σφουγγαράδων».

Η κεντρική εκδήλωση του 4ου Φεστιβάλ του Σφουγγαρά, που διοργανώνει το Επαρχείο Καλύμνου, πραγματοποιήθηκε για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, ζωντανεύοντας τις ιστορίες των ανθρώπων που συνέδεσαν τη ζωή τους με τη θάλασσα και διαμόρφωσαν την ταυτότητα του νησιού.

Η φετινή διοργάνωση ήταν αφιερωμένη στις γυναίκες των σφουγγαράδων: στις γυναίκες που έμεναν πίσω και κρατούσαν όρθια τα σπίτια και τις οικογένειες, όσο οι άνδρες τους έλειπαν επί μήνες σε μακρινά και επικίνδυνα ταξίδια.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο βουλευτής Δωδεκανήσου της Νέας Δημοκρατίας Μάνος Κόνσολας, ο Μητροπολίτης Λέρου, Καλύμνου και Αστυπαλαίας κ. Παΐσιος, ο Μητροπολίτης Κώου και Νισύρου κ. Ναθαναήλ, ο γενικός γραμματέας του Προεδρείου της Κεντρικής Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ Αντώνιος Γιαννικουρής, ο διοικητής της Γενικής Περιφερειακής Αστυνομικής Διεύθυνσης Νοτίου Αιγαίου Λουκάς Θάνος, ο διοικητής της 80 ΑΔΤΕ, ταξίαρχος Γρηγόριος Γαρουφαλιάς, και ο διοικητής του Ναυτικού Σταθμού Κω, πλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού Αργύρης Κούνουπας. 

Παρέστησαν επίσης ο δήμαρχος Χάλκης Ευάγγελος Φραγκάκης, το πρώην μέλος της Βουλής των Κοινοτήτων του Καναδά Ιωάννης Κάννης και ο αντιπρόεδρος της Παγκαλυμνιακής Ομοσπονδίας Νικόλαος Καλουρής, καθώς και εκπρόσωποι των τοπικών πολιτικών και στρατιωτικών αρχών, των Σωμάτων Ασφαλείας, φορέων, συλλόγων και της καλυμνιακής παροικίας.

Ο οικοδεσπότης της εκδήλωσης, έπαρχος Περιφερειακής Ενότητας Καλύμνου Μανώλης Μουσελλής, αναφέρθηκε στη μεγάλη απήχηση που έχει αποκτήσει το «Ποκίνημα», επισημαίνοντας ότι πλέον ξεπερνά τα όρια της Καλύμνου και εξελίσσεται σε διοργάνωση πανδωδεκανησιακής εμβέλειας.

Όπως ανέφερε, η προετοιμασία είχε αρχίσει από τον Νοέμβριο και το τελικό αποτέλεσμα προέκυψε μέσα από την πολύμηνη εργασία της οργανωτικής επιτροπής, δεκάδων εθελοντών και όλων όσοι συνέβαλαν στη φετινή παραγωγή.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνδρομή της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και του περιφερειάρχη Γιώργου Χατζημάρκου, της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, καθώς και των χορηγών της διοργάνωσης. Την εκδήλωση κατέγραψε η ΕΡΤ. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι επισκέπτες μας μπόρεσαν να παρακολουθήσουν το δρώμενο αφού υπήρχε και αγγλόφωνη αφήγηση. 

Πριν από την έναρξη της αναπαράστασης, τιμήθηκαν τέσσερις προσωπικότητες που έχουν συνδέσει το έργο και την προσφορά τους με την Κάλυμνο, τον πολιτισμό και τη σφουγγαροσύνη.

Ο διεθνούς κύρους ανθρωπολόγος H. Russell Bernard τιμήθηκε για τη συμβολή του στη μελέτη και τη διεθνή προβολή της καλυμνιακής σπογγαλιευτικής παράδοσης. Την τιμητική πλακέτα επέδωσε ο δήμαρχος Καλυμνίων Ιωάννης Μαστροκούκος.

Ακολούθησε η βράβευση του Νικολάου Σισώη, εμβληματικής μορφής της καλυμνιακής σφουγγαροσύνης και δύτη που δοκιμάστηκε από τη νόσο των δυτών. Την απονομή έκανε ο βουλευτής Δωδεκανήσου Μάνος Κόνσολας.

Τιμήθηκαν ακόμη η επίτιμη πρόεδρος του Λυκείου Ελληνίδων – Παραρτήματος Καλύμνου, Πόπη Μαύρου, και η ιδρύτρια της Θεατρικής Ομάδας Καλύμνου, Κατερίνα Κλωνάρη. Τις πλακέτες απένειμε ο έπαρχος Μανώλης Μουσελλής.

Με συντονιστή και παρουσιαστή τον Γιάννη Νομικάριο, η ιστορία του «Ποκινήματος» ξεδιπλώθηκε μέσα από θεατρικές σκηνές, αφηγήσεις, μουσική και χορό.

Μπροστά στα μάτια του κοινού ζωντάνεψε η προετοιμασία των σφουγγαράδικων, ο δύσκολος αποχωρισμός και η αγωνία των οικογενειών που περίμεναν για μήνες την επιστροφή των δικών τους ανθρώπων. Η ευχή ήταν πάντοτε μία: να γυρίσουν όλοι σώοι και υγιείς.

Η αναπαράσταση κορυφώθηκε με τον γυρισμό των σφουγγαράδικων και την προκυμαία να γεμίζει ξανά από εικόνες χαράς, αλλά και από τις μνήμες των πληγών που άφησε πίσω της η επικίνδυνη ζωή του δύτη.

Ιδιαίτερα φορτισμένη ήταν η παρουσίαση του «Χορού του Μηχανικού» του αείμνηστου Θεόφιλου Κλωνάρη. Το δρώμενο απέδωσε η χορευτική ομάδα του Λυκείου Ελληνίδων, με τη συνοδεία του μουσικού σχήματος «Καλλιδωνάκια»: του Γιάννη Καλλιδώνη στο βιολί και των Νικήτα και Θεοφίλη Καλλιδώνη στο λαούτο και το τραγούδι.

Ξεχωριστή διάσταση στην εκδήλωση έδωσε η Καίτη Κουλλιά, με τη μουσική της παρουσία να συνοδεύει τις εικόνες και τα συναισθήματα της βραδιάς. Κορυφαία στιγμή αποτέλεσε η ερμηνεία του εμβληματικού «Τζιβαέρι», όταν ολόκληρη η προκυμαία ενώθηκε με τη φωνή της.

Στη μουσική παρουσίαση συμμετείχαν επίσης η Καλλιόπη Καλομοίρου, στο σαντούρι και το τραγούδι, καθώς και η κυρία Καβουκλή.

Μέσα από τη μεγάλη οθόνη, το κοινό παρακολούθησε ιστορικές εικόνες από το κινηματογραφικό υλικό που κατέγραψε ο ανθρωπολόγος H. Russell Bernard τη δεκαετία του 1950, όταν βρισκόταν στην Κάλυμνο για να μελετήσει τη σπογγαλιευτική παράδοση του νησιού.

Στην τεχνική αρτιότητα της παραγωγής συνέβαλε ο Γιώργος Καμπούρης, ο οποίος είχε την ευθύνη του ήχου και του φωτισμού. Μετά την ολοκλήρωση της εκδήλωσης προσφέρθηκαν στο κοινό παραδοσιακά εδέσματα, μεταξύ των οποίων και ρεβίθια φούρνου.

Το «Ποκίνημα» του 2026 δεν αποτέλεσε απλώς μια αναπαράσταση. Ήταν ένας ζωντανός φόρος τιμής στους σφουγγαράδες που αναμετρήθηκαν με τη θάλασσα και στις γυναίκες που, μένοντας πίσω, κράτησαν όρθια την Κάλυμνο.