Γράφει ο Γιάννης Θ. Πατέλλης
Η λέξη Πάσχα είναι ελληνοποιημένη και προέρχεται από την ιουδαϊκή «Πεσάχ» που
σημαίνει «διάβαση», «πέρασμα». Είναι μία από τις μεγάλες γιορτές των Ισραηλιτών, αφιερωμένη στη μνήμη ενός σπουδαίου γεγονότος της ιουδαϊκής ιστορίας : Τη διάβαση, το πέρασμα, του εβραϊκού λαού από την Ερυθρά Θάλασσα και την απελευθέρωσή του από την αιγυπτιακή δουλεία. Κατά τη διάρκεια του γιορτασμού του Ιουδαϊκού Πάσχα, αρχές της άνοιξης και ημέρα Σάββατο, στα σπίτια των Εβραίων υπάρχει μόνο ο «άζυμος» άρτος, σε ανάμνηση της βιαστικής φυγής τους από την Αίγυπτο. Τότε που καταδιωκόμενοι, δεν είχαν χρόνο να περιμένουν να φουσκώσει το προζύμι, αλλά έψηναν το ψωμί, άζυμο, πάνω στις καυτές πέτρες της ερήμου. Ο Χριστός, κατά σάρκα Ιουδαίος, δεν αγνόησε το Ιουδαϊκό Πάσχα. Το γιόρτασε με τους μαθητές του στο «Μυστικό Δείπνο», δίνοντάς του το νέο του νόημα που είναι και η ουσία του Χριστιανικού Πάσχα: Την ολοκλήρωση του λυτρωτικού έργου του για τον άνθρωπο και το πέρασμα, μέσα από το Θείο Πάθος, προς τον ουράνιο Πατέρα με την ένδοξη Ανάστασή του. Ο Χριστιανικός κόσμος μπορεί να πήρε το συμβολισμό του Πάσχα, της «διάβασης», από τους Εβραίους, αλλά του έδωσε καινούργιο περιεχόμενο. Άλλωστε η Ανάσταση του Θεανθρώπου, είναι το ακρογωνιαίο αγκωνάρι στα θεμέλια της χριστιανικής πίστης.
Σήμερα για μια ακόμα φορά, όπως κάθε χρόνο, μέρες άνοιξης και αναγέννησης της φύσης, γιορτάζουμε το Πάσχα μας, τη μεγαλύτερη γιορτή του έτους για τη Χριστιανοσύνη. Μόνο που κατά τις γιορτινές αυτές μέρες, προσπαθούμε τα τελευταία χρόνια, να οργανώσουμε τη δική μας «διάβαση», το δικό μας «πέρασμα», από την υποδούλωση των «μνημονίων» στην κανονική ζωή μιας ελεύθερης χώρας σε ισοτιμία με τις άλλες χώρες της Ενωμένης Ευρώπης, στην οποία ανήκουμε. Δεν είναι εύκολη η ολοκλήρωση αυτής της προσπάθειας και η απελευθέρωση από τη «φαραωνική επικράτεια» του σημερινού ταραγμένου κόσμου. Δίπλα μας, στη γειτονιά μας, δύο πόλεμοι εξακολουθούν να μαίνονται, ο εξ ανατολών γείτονας επιβουλεύεται αδιάκοπα την εδαφική μας ακεραιότητα, ενώ ξαφνικά προέκυψε και νέος παγκόσμιος πόλεμος δασμών και οικονομίας.
Όμως και η εσωτερική μας κατάσταση και η νοοτροπία με την οποία πορευόμαστε σήμερα, δεν φαίνεται να αποκόμισε πολλά διδάγματα από την πικρή δεκαετία των «μνημονίων». Και δεν αναφέρομαι μόνο στην ανικανότητα μας «να βάλουμε δυο τραίνα σε διαφορετικές ράγες», αλλά κυρίως στην οικονομική κατάσταση. Νομίζω, πως το σημαντικότερο πρόβλημα σήμερα δεν είναι η εξεύρεση του καθημερινού, που και αυτό με δυσκολία έρχεται στο σπίτι. Είναι η απώλεια της μικρής ευρυχωρίας, της στοιχειώδους απόλαυσης, η οποία άλλωστε είναι συνδεδεμένη και με τις μεγάλες γιορτές, όπως την τωρινή του Πάσχα.
Πριν λίγο καιρό, πριν λίγα χρόνια, υπήρχε μια άλλη ατμόσφαιρα. Τα μαγαζιά στόλιζαν τις βιτρίνες με τα ανοιξιάτικα, δελεαστικός κράχτης για τις κοπελιές που προσπαθούσαν να εντοπίσουν το μπλουζάκι «attrattivo», το παντελόνι «dolce cabana» και τη γόβα που τους ταίριαζε. Η κίνηση στα μαγαζιά άναβε αρχές της Μεγάλης Εβδομάδας, όταν το δώρο έφτανε στα ΑΤΜ των τραπεζών και τα διάφορα «εορτοδάνεια» ζέσταιναν την αγορά.
Για τον κόσμο της εργατιάς, της μισθωτής εργασίας, των συνταξιούχων, αυτές οι μικροπαροχές εξασφάλιζαν μια στοιχειώδη ευρυχωρία. Πρόσφεραν την ευχέρεια της αγοράς ενός ζευγαριού παπουτσιών και ενός σοκολατένιου αυγού για τα βαφτιστήρια, κάποιων μικροδώρων για τα παιδιά και τα εγγόνια. Διευκόλυναν και την προμήθεια του απαραίτητου αμνοεριφίου, για το πατροπαράδοτο «μουούρι», κύριο έδεσμα του πασχαλιάτικου τραπεζιού. Η φετινή άνοιξη, το φετινό Πάσχα, δεν επιτρέπουν αυτές τις μικροαπολαύσεις. Ίσως φταίει το ημερολόγιο που τοποθέτησε φέτος το Πάσχα… τόσο μακριά από τις ημερομηνίες των συντάξεων, αλλά και το σκαρφάλωμα της τιμής των αμνών, σε αντίθεση με την κάθετη πτώση της τιμής των πολιτικών στις δημοσκοπήσεις.
Νομίζω, ότι η φετινή πασχαλιάτικη ατμόσφαιρα με γυρίζει αρκετά χρόνια πίσω, στα στερημένα της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου. Δεν γυρνάμε, όμως, και στην αθωότητα της παλιάς ηθογραφίας: Την περιφερόμενη μάντρα με τα λαμπριάτικα αρνιά και τη μάνα μας να διαπραγματεύεται με το χασάπη την τιμή του αρνιού που είχαμε βάλει «στο μάτι». Ένα νταλαβέρι που λάβαινε χώρα στη μέση του δρόμου, χωρίς κάμερες, χωρίς προέδρους κρεοπωλών και υπουργούς, με μόνους μάρτυρες όλους εμάς το κοπελομάντρι, ξυπόλητους, με μπαλωμένο πουκάμισο και μεταποιημένο παντελόνι της UNRA.
Η φετινή άνοιξη, το φετινό Πάσχα, έρχεται χωρίς πολλές ψευδαισθήσεις «διάβασης» προς ένα ανθισμένο τοπίο καλύτερων ημερών. Όμως, πασχαλινές ευχές θα αρχίσουν να ανταλλάσσονται αφειδώς μεταξύ μας από τα ΜΜΕ, αφήνοντας πάντα ανοικτή μια χαραμάδα ελπίδας. Καλή Ανάσταση σε όλες και σε όλους!
Κάλυμνος, παραμονές Πάσχα 2025.
Υ.Γ. Τη φωτογραφία δανείστηκα από το φίλο Μιχάλη Καπελλά, με την ωραία λαογραφική γραφή, και τον ευχαριστώ.
