Γράφει ο Γιάννης Θ. Πατέλλης
Ο Αιγαιοπελαγίτης Αύγουστος, ο Αύγουστος της Καλύμνου, είναι ένας μήνας γενναιόδωρος. Λες και το καλοκαίρι, που κιλά σιγά-σιγά προς το τέλος του και προς το Φθινόπωρο, τον προίκισε επίτηδες με παραπάνω δώρα. Ίσως και για να αποζημιώσει όσους τον επιλέγουν για τις διακοπές τους.
Και τι δεν μας χαρίζει κάθε χρόνο! Μέρες ηλιόλουστες, πυρωμένες από το διάφανο αστραφτερό ήλιο του Αιγαίου. Ολόδροσα διαλείμματα, όταν τον πιάνουν τα καπρίτσια του και σκορπίζει το βουερό μελτέμι πάνω από τις ήσυχες θάλασσες του καλοκαιριού. Σταφύλια, σύκα και φραγκόσυκα, ώριμα και λαχταριστά, αλλά και λογιών-λογιών απολαύσεις και γνωριμίες στις ολόδροσες παραλίες της καλοκαιρινής ανεμελιάς και τις γραφικές ταβερνούλες των νυκτερινών περιπλανήσεων. Και ένα φεγγάρι, τη μπλε πανσέληνο του Αυγούστου, που δίκαια λένε ότι μας χαρίζει τη πιο λαμπερή, ποιητική και ερωτική βραδιά του χρόνου.
Έτσι, σαν να θέλουμε κι εμείς να του δείξουμε την ευγνωμοσύνη μας, για όλες τούτες τις χαρές που μας προσφέρει πλουσιοπάροχα, του αφιερώσαμε από τα χρόνια τα παλιά, τη μεγαλύτερη γιορτή του καλοκαιριού την Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου, το λεγόμενο «Πάσχα του καλοκαιριού».
Μάλιστα, η παράδοση της Εκκλησίας μας θεωρεί ότι αυτή η γιορτή είναι μέρα χαράς, γιατί η Κοίμηση της Παναγίας μας δεν είναι ένα τέλος αλλά μια καινούργια αρχή, η «Μετάσταση» σ’ ένα άλλο κόσμο παντοτινό και αιώνιο.
Χιλιάδες εκκλησίες σε όλο τον κόσμο, όπου υπάρχει χριστιανική κοινότητα, γιορτάζουν αυτή τη μεγάλη μέρα. Μόνο που κάθε λαός και κάθε τόπος της προσδίδει τα δικά του χαρακτηριστικά. Στην ανατολική άκρη της Ασίας υπάρχουν Παναγιές με σχιστά μάτια, στην Αφρική μαύρες Παναγιές, στη Δυτική Ευρώπη οι ξακουστές «Μαντόνες» της Αναγέννησης και στον τόπο μας οι περίφημες Παναγιές της βυζαντινής τέχνης. Όλες όμως, κι ας φαντάζουν τόσο διαφορετικές, έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά. Είναι όμορφες, γλυκές, τρυφερές και συμβολίζουν τη Μητέρα, έτοιμη πάντα να αγκαλιάσει, να συγχωρήσει, να παρηγορήσει, να βοηθήσει. Οι επωνυμίες που αποδίδονται στην Παναγία είναι αμέτρητες. Ανάλογα με το πώς απεικονίζεται στις αγιογραφίες ονομάζεται: Βρεφοκρατούσα, Θρηνούσα, Γλυκοφιλούσα… Από τον τόπο που βρέθηκε η θαυματουργή εικόνα της ονομάζεται: Σπηλιανή, Χοζοβιώτισσα, Πορταΐτισσα, Εκατονταπυλιανή… και στο νησί μας, των Τσικχουών ή Κεχαριτωμένη του Χωριού, Κυρά-Ψηλή, Κυρά-Χωστή, Ψεριμιώτισσα, Γραφιώτισσα, Μυρτιώτισσα, Γαλατιανή, της Τελέντου, του Κάτρου…
Αν θέλαμε, όμως, να δώσουμε μια κοινή ονομασία στις Παναγιές που στολίζουν κάθε γωνιά του νησιού μας, ίσως η πιο αντιπροσωπευτική θα ήταν «Παναγιές του νόστου».
Τούτες τις λαμπερές μέρες του Δεκαπενταύγουστου δεν υπάρχει Καλύμνιος, όπου γης, που να μην λαχταρά να βρεθεί στη γιορτή της Μεγαλόχαρης της γειτονιάς του. Μια μυστική φωνή τον καλεί κάτω από τους λαμπροστόλιστους θόλους της Παναγιάς της Κεχαριτωμένης των Τσικχουών, ανάμεσα σε αγαπημένα πρόσωπα και ιερές προγονικές σκιές. Ονειροπολεί το ανηφόρισμα στις πλαγιές της Κυρά-Ψηλής του Βαθύ μέσα στο καυτό απομεσήμερο, να ριπίζεται από το δροσερό αεράκι του κόλπου των Πεζοντών. Θέλει να νιώσει τα καυτερή μυρωδιά του θυμαριού και το βόμβο της μέλισσας, που αναζητεί το τελευταίο νέκταρ, στο κακοτράχαλο ανέβασμα προς την Γαλατιανή. Θυμάται τα χρόνια της νιότης στα πολύβουα πανηγύρια της Ψεριμιώτισσας και της Παναγιάς της Τελέντου.
Όλες τούτες οι μικρές χαρές είναι ότι αφήσανε στο διάβα τους κόσμοι μακρινοί, από τους οποίους προερχόμαστε και στους οποίους ανήκουμε. Είναι η απόκριση στις μυστικές φωνές που έρχονται από τα βάθη της προγονικής μας παράδοσης. Είναι ο αθεράπευτος νόστος που σπρώχνει τον Καλύμνιο μετανάστη να εξασφαλίσει τα αεροπορικά εισιτήρια για την αυγουστιάτικη πατρίδα από τις παγωμένες μέρες του Γενάρη της Βόρειας Αμερικής ή από το θερμό Φλεβάρη του αυστραλέζικου καλοκαιριού.
Φέτος, μετά τρία σχεδόν χρόνια πανδημίας και ταξιδιωτικών δυσκολιών, η καλοκαιρινή Κάλυμνος καλωσορίζει και πάλι πολλά από τα ξενιτεμένα παιδιά της, όσα, πρόσφατα και κάποτε, οι δυσκολίες της ζωής έσπρωξαν σε άλλα μέρη και σε άλλες υπερπόντιες χώρες, προς αναζήτηση μιας καλύτερης τύχης. Οι πολλές Παναγιές του νησιού, οι «Παναγιές του νόστου», τους καρτερούν με ανοικτή τη μητρική αγκαλιά, για να τους σκεπάσουν με τη χάρη τους. Και θα τους προσμένουν πάντα.
Αύγουστος, 2023.
Υ.Γ. Παλαιότερη ανάρτηση αλλά, νομίζω, πάντα επίκαιρη… Γ.Π.
Πηγή: Facebook
