Η κακοποίηση ζώων, ένα φαινόμενο που δυστυχώς δεν περιορίζεται σε “μεμονωμένα περιστατικά”, απλώνεται σε κάθε γωνιά της χώρας — και η Κάλυμνος είναι μόνο μία από τις πολλές. Μιλήσαμε με τη Νατάσα Μπομπολάκη, ιδρύτρια – πρόεδρο της Πανελλήνιας Φιλοζωικής και Περιβαλλοντικής Ομοσπονδίας από το 2010 έως το 2023. Επίσης είναι Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νέμεσις για το Περιβάλλον, τα Ζώα και κατά του Κυνηγιού. Η Νέμεσις είναι ο μεγαλύτερος, εθελοντικός, περιβαλλοντικός, φιλοζωικός και ακτιβιστικος φορέας της χώρας. Έχει αφιερώσει τη ζωή της στην υπεράσπιση εκείνων που δεν μπορούν να μιλήσουν για τον εαυτό τους.
Κυρία Μπομπολάκη, ποια είναι η κατάσταση στην Κάλυμνο σε σχέση με την κακοποίηση ζώων και πώς ξεκίνησε να γίνεται γνωστό το πρόβλημα;
Ανέκαθεν μας απασχολούσε η Κάλυμνος μέσα από την πληροφόρηση που είχαμε από τα τοπικά φιλοζωικά σωματεία αλλά και από μεμονωμένους εθελοντές. Οι καταγγελίες αφορούσαν κι άλλα είδη ζώων πέραν των ζώων συντροφιάς, σκύλων και γατών, και σπιτζαετών (Spizaetus), αλόγων κλπ. Όσον αφορά τους δεσποζόμενους σκύλους είχαμε πάντα πολλές καταγγελίες. Ένα άλλο χαρακτηριστικό στοιχείο που μας τόνιζαν πολύ συχνά οι καταγγέλλοντες πολίτες της Καλύμνου ήταν η αδιαφορία και η απραξία της αστυνομίας στις υποθέσεις κακοποίησης ζώων και υπάρχουν αρκετές παρεμβάσεις μας για το θέμα αυτό. Τη τελευταία πριν λίγες ημέρες καταγγελία μας την έκανε αλλοδαπή τουρίστρια, που μας έστειλε και φωτογραφικό υλικό. Η καταγγελία αυτή είχε κάτι το ιδιαίτερο που κρούει το κώδωνά του κινδύνου και πρέπει να προβληματίσει την ΕΛΑΣ σε επίπεδο Αρχηγείου. Η ίδια τουρίστρια πριν 4 χρόνια που είχε επισκεφθεί την όμορφη Κάλυμνο, είχε καταγγείλει γραπτά στην Αστυνομία το ίδιο περιστατικό και τις άθλιες συνθήκες, που διαβίωναν δύο κυνηγόσκυλα και τέσσερα χρόνια μετά που ήλθε ξανά στη Κάλυμνο για διακοπές, βρήκε τα δύο σκυλιά στην ίδια ακριβώς κατάσταση.
Έχετε δει προσωπικά περιστατικά που σε έχουν συγκλονίσει; Τι σας έχει στιγματίσει περισσότερο;
Με έχει στιγματίσει και συγκλονίσει η πρώτη φορά, πριν πολλά χρόνια που πήγα σε μια γειτονιά στα Χανιά, μετά από καταγγελία που μου έγινε, ήμουνα τότε Πρόεδρος του Φιλοζωικού Συλλόγου Η Προστασία των Ζώων, που ίδρυσα το 2007, και είδα κρεμασμένο σε δέντρο ένα κοκεράκι. Δεν άντεξα τη σκηνή, σκεφτόμουνα τις δραματικές στιγμές, που έζησε αυτό το σκυλάκι, κάθισα κάτω από το δέντρο και έκλαψα, έκλαψα πάρα πολύ. Και τώρα που το γράφω ξαναζώ τον εφιάλτη αυτό, ανατριχιάζω και κυριεύομαι από μεγάλη θλίψη. Έκτοτε έχω ζήσει αρκετά περιστατικά με κρεμασμένα ζώα αλλά ποτέ δε μπόρεσα, έστω και κατ’ ελάχιστον “συνηθίσω” αυτή την απίστευτα τραγική εικόνα. Γενικά δε συνηθίζεται η εικόνα ενός κακοποιημένου και δολοφονημένου ζώου. Και αυτό το θεωρώ απόλυτα υγιές. Αν φθάσει κάποιος να μην θλίβεται και να μην ορίζεται και αγανακτεί τότε μιλάμε για παθογόνο αμοραλισμό. Η βία, ιδίως σε ανήμπορα πλάσματα, ζώα, παιδιά και ηλικιωμένους που δε μπορούν να αντιδράσουν, είναι το έσχατο της απανθρωποίησης του ανθρώπινου είδους, οπότε θα πρέπει να μιλάμε για υπάνθρωπο είδος.
Πώς ανταποκρίνονται οι τοπικές αρχές όταν γίνονται καταγγελίες και ποια είναι τα μεγαλύτερα εμπόδια που αντιμετωπίζετε στην προσπάθεια για δικαιοσύνη και προστασία;
Χρειάστηκαν πάρα πολλά χρόνια προσπαθειών, συναντήσεων, διαμαρτυριών μας κλπ. για να αρχίσουν τα ελεγκτικά όργανα να ενεργούν στις καταγγελίες των πολιτών και των μαζικών φορέων για κακοποιήσεις ζώων. Όμως ακόμη και τώρα παρατηρούμε σοβαρές δυσλειτουργίες στην άσκηση των καθηκόντων τους , που κυρίως οφείλονται στην άγνοια της νομοθεσίας αλλά και στο μεγάλο έλλειμα φιλοζωίας των αστυνομικών, δημοτικών, κτηνιατρικών ακόμη και εισαγγελικών αρχών με αποτέλεσμα μη σύννομες αλλά και άδικες για τα ζώα αποφάσεις. Δηλαδή τη προσωπική τους ανθρωποκεντρική άποψη, που απορρέει από την έλλειψη παιδείας, ενσυναίσθησης και ευαισθησίας απέναντι στα υπόλοιπα ζώα που συγκατοικούμε στη γη, την τοποθετούν πάνω από το Νόμο και το καθήκον τους στην Υπηρεσία και το Κράτος. Παρά τα βήματα που έχουν γίνει χάρι στους δικούς μας πολύχρονους αγώνες τα τείχη που ορθώνονται μπροστά μας στις συναλλαγές μας με τις αρχές είναι πολύ υψηλά ακόμη. Αδήριτη είναι η ανάγκη να θεραπευτούν τα παραπάνω και άλλες πολλές πλευρές του θέματος αυτού με τη συστηματική, κατάλληλη, από κατάλληλους επιστήμονες ευζωίας και η εκπαίδευση των αρχών που εμπλέκονται με τις υποθέσεις των ζώων. Η κακομεταχείριση και κακοποίηση των ζώων έχει λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις στη χώρα μας με αποτέλεσμα να είμαστε το “μαύρο πρόβατο” στην Ευρώπη και αυτό δε μας περιποιεί υπερηφάνεια.
Υπάρχει πολιτική βούληση για αλλαγή ή αντιμετωπίζουμε ακόμα αδιαφορία και συγκάλυψη;
Ρητά, κατηγορηματικά και στεντόρεια θα πω, ότι δεν υπάρχει πολιτική βούληση σε όλο το πολιτικό προσωπικό της χώρας, από τις Κυβερνήσεις, μέχρι τα περισσότερα Κόμματα, τους Βουλευτές, τις διάφορες άλλες Αρχές. Αν υπήρχε θα είχε λυθεί το θλιβερό θέαμα της αδεσποτείας, της αστεγίας και της δυστυχίας εκατομμυρίων ζώων στη χώρα μας, όπως λύθηκε εδώ και πάρα πολλές δεκαετίες στις άλλες ευρωπαϊκές και όχι μόνο χώρες. Για να λυθεί χρειάζεται γνώση της κατάστασης από αυτούς που νομοθετούν και κυβερνούν και σύγκρουση. Σύγκρουση με όλα εκείνα τα κυκλώματα, παρακυκλώματα, συντεχνίες που ασχολούνται, λυμαίνονται, κερδοσκοπούν εκμεταλλεύονται τα ζώα, όπως ενδεικτικά θα αναφέρουμε τους κυνηγούς, κτηνοτρόφους, εκτροφείς, εισαγωγείς ζώων κλπ. Οι κυβερνώντες όμως δεν είχαν και δεν έχουν τα κότσια, τη πολιτική ευθύνη, τη γενναιότητα, τη βούληση τελικά να κάνουν υποχρεωτική τη στείρωση των δεσποζόμενων ζώων για λίγα χρόνια, για να μη χάσουν τις ψήφους όλων των παραπάνω, όπως έκαναν η Ολλανδία και τόσες άλλες χώρες, που αψήφησαν τα συμφέροντα , έθεσαν πρώτο το καλό των ζώων και της χώρας τους και δεν έχουν πια αδέσποτα. Και δεν υπάρχει ούτε το ηθικό ανάστημα για σύγκρουση γιατί αυτό που κατευθύνει τις αποφάσεις του πολιτικού προσωπικού της χώρας είναι η ψήφος όλων αυτών. Εν ολίγοις δεν τους ενδιαφέρουν τα ζώα αλλά η ψήφος, τελεία και παύλα. Όλα αυτά τα δήθεν που γίνονται για τα ζώα είναι θεατρινισμοί, είναι για να παραπλανήσουν τη κοινή γνώμη και να υφαρπάξουν τη ψήφο τους. Τόσα απλά και τόσο, δυστυχώς, αληθινά.
Τι προβλέπει η ελληνική νομοθεσία για την κακοποίηση ζώων και τι δεν εφαρμόζεται στην πράξη;
Οι εγκληματικές κατά των ζώων πράξεις χαρακτηρίζονται ως κακουργήματα ή ως πλημμελήματα. Στη πρώτη κατηγορία των κακουργημάτων είναι οι οριζόμενες και μόνο στο άρθρο 24 του νόμου 4830/21 βίαιες πράξεις κατά των ζώων ,όλες δε οι υπόλοιπες είναι πλημμεληματικές. Κακούργημα είναι η κακοποίηση, η κακή και η βάναυση μεταχείριση οποιουδήποτε είδους ζώου, όπως ιδίως ο δραστικός και ο μη ιατρογενής περιορισμός της φυσιολογικής κίνησης, όπως ενδεικτικά η ιπποπέδη, οι μη επιτρεπτές μέθοδοι εκπαίδευσης, η εργασία που δεν προβλέπεται για το είδος του ζώου, η μη σύννομη αναπαραγωγή, ο εκούσιος τραυματισμός με απλή σωματική βλάβη και ο φόνος και ο βασανισμός των ζώων, με την εσκεμμένη πρόκληση έντονου σωματικού πόνου ή σωματικής εξάντλησης, επικίνδυνης για την υγεία τους, ιδίως με δηλητηρίαση, στραγγαλισμό, απαγχονισμό, πνιγμό/πνιγμονή, πρόκληση εγκαύματος, θερμοπληξία, ηλεκτροπληξία, κρυοπαγήματα, σύνθλιψη, ακρωτηριασμό (μη θεραπευτικό), πυροβολισμό (πρόκληση τραύματος ή θάνατος ζώου), ο εκούσιος τραυματισμός (βαριά, επικίνδυνη σωματική βλάβη), οι κυνομαχίες και κάθε είδους μάχες μεταξύ ζώων, η κτηνοβασία, η σεξουαλική κακοποίηση ζώου με χρήση αντικειμένων για τη σαδιστική ευχαρίστηση του δράστη και η εγκατάλειψη νεογέννητων ζώων. Η στείρωση του ζώου, καθώς και κάθε άλλη κτηνιατρική πράξη με θεραπευτικό σκοπό δεν θεωρούνται ακρωτηριασμός. Οι ποινές για τη πρώτη κατηγορία είναι από 1-10 χρόνια κάθειρξης(φυλάκισης) και τα διοικητικά πρόστιμα από 30.000-50.000 ευρώ για δε τη δεύτερη από 1-5 χρόνια με αναστολή. Αυτά στη θεωρία διότι στη πράξη με διάφορα ένδικα μέσα που μπορεί να ασκήσει ο κατηγορούμενος ακόμη και το κακούργημα μπορεί να εκπέσει σε πλημμέλημα ή και να αθωωθεί. Η ατιμωρησία αυτή στην ουσία των εγκλημάτων κατά των ζώων είναι και ένας σοβαρότατος παράγοντας, που η κακοποίηση στη χώρα μας, η δολοφονία, η θανάτωση ζώων δεν παρουσιάζει ύφεση αλλά το αντίθετο, δίνοντάς μας τη θλιβερή πρωτιά ανάμεσα στις άλλες χώρες της Ε.Ε.
Πως μπορεί να λυθεί το ζήτημα των αδέσποτων ζώων στη χώρα μας;
Το πρόβλημα των αδέσποτων δεν θα λυθεί με νόμους σα το σημερινό ή τους προηγούμενους, όπως αποδείχτηκε στη πράξη, αφού στη χώρα μας τα άστεγα ζώα έχουν φθάσει τα 4.000.000 και συνεχώς αυξάνονται., όπως ανέφερα και πριν χρειάζεται η Κυβέρνηση “να σπάσει αυγά” και να συγκρουστεί με όλους εκείνους που γεμίζουν τους ελληνικούς δρόμους, τα βουνά, παντού με νέα και νέα άστεγα ζώα. Με τα τοπικά συμφέροντα, με τους κυνηγούς, με τις πελατειακές σχέσεις δήμων, με τους εκτροφείς, με τη συντήρηση. Αλλά κανείς δεν δείχνει πρόθυμος να χάσει ψήφους χάριν των ζώων. Η φιλοζωία δεν είναι ζήτημα εντυπώσεων, ούτε τα ζώα πολυτέλεια για προεκλογικές κορδέλες. Όσο το κράτος δεν επιλέγει να συγκρουστεί με τη ρίζα του προβλήματος, τίποτα δεν θα αλλάξει. Όσο δεν κλείνουν τη κάνουλα δημιουργίας νέων άστεγων ζώων, καμία αλλαγή δε θα επέλθει. Τι νομίζουμε ως Ομοσπονδία ότι πρέπει να γίνει; Οι βασικοί άξονες της πρότασής μας για να σπάσει επιτέλους ο φαύλος κύκλος δεκαετιών είναι:
1. Πλήρης Ανακατανομή των κονδυλίων που σπαταλούνται άγονα, άσκοπα, άστοχα και σπάταλα σε άχρηστα κυνοκομεία, που αποτελούν ένα τεράστιο εμπόδιο για τη λύση, προς την κατεύθυνση της στείρωσης.
2. Υποχρεωτικά Δημοτικά Κτηνιατρεία με μικρό αριθμό θέσεων φιλοξενίας επειγόντων περιστατικών και καθολικά προγράμματα στειρώσεων, όχι μόνο για αδέσποτα αλλά και για δεσποζόμενα ζώα ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, όπως αυτές προσδιορίζονται στο νόμο.
3.Κανονικές προσλήψεις δημοτικών κτηνιάτρων όχι με μισθούς πείνας και άλλα κίνητρα.
4. Ίδρυση Αστυνομίας Ζώων, ειδικής δύναμης ή τμήματος σε επίπεδο Δήμου ή Περιφέρειας, που θα εποπτεύει την εφαρμογή της νομοθεσίας και θα επεμβαίνει σε περιστατικά κακοποίησης και παραμέλησης.
5. Υποχρεωτική Φιλοζωική Εκπαίδευση στα σχολεία, για να θεμελιωθεί μια νέα, ουσιαστική φιλοζωική κουλτούρα στη χώρα μας.
6. Εθνική καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών σε συνεχή βάση
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται περισσότερα κυνοκομεία. Χρειάζεται βούληση, δομές πρόληψης και πολιτικές που σπάνε τον φαύλο κύκλο εγκατάλειψης και κακοποίησης.
Τι μήνυμα θέλεις να στείλεις στους κατοίκους της Καλύμνου αλλά και σε κάθε περιοχή που σιωπά μπροστά σε εγκλήματα κατά των ζώων;
Ένας από τους σπουδαιότερους εκπροσώπους της παγκόσμιας λογοτεχνίας ο Μίλαν Κούντερα μας. άφησε μια σπουδαία παρακαταθήκη λέγοντας, ότι τα ζώα είναι ό,τι μας απέμεινε από το παράδεισο και ό,τι μας συνδέει μ ‘αυτόν. Σπάσε το κύκλο της βίας απέναντι στα ζώα και θυμήσου ότι η βία έχει πολλές μορφές. Γίνε καλύτερος άνθρωπος. Η κοινωνία η σημερινή, όλοι μας, το έχουμε ανάγκη. Η κακοποίηση, η κακομεταχείριση, η θανάτωση, ο βασανισμός ζώων υποδηλώνουν γενικότερα έλλειψη ενσυναίσθησης και συμπόνιας προς κάθε ζωντανό πλάσμα, ανθρώπινο ή όχι. Υποδηλώνουν θεμελιώδη αδιαφορία για τα βάσανα και την ευημερία των άλλων. Ας επαναφέρουμε μέσα μας τη χαμένη μας επαφή με το παράδεισο, όπως κι αν τον εννοεί ο καθένας μας.
